تاریخچه دوچرخه
دوچرخه وسیله است مکانیکى که با استفاده از قدرت حرکتى پاها به هر شکلى قادر به حرکت است . این وسیله در ابتدایى ترین شکل در ۲۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در کشورهایى همچون چین ، مصر و هند دیده و بر روى دیواره غارها نیز اشکالى از آن موجود است .
لفظ دوچرخه از کلمه یونانى به نام KYKLOS گرفته شده و بعدها این ریشه یونانى در زبان لاتین به کلمه BICYCLE تبدیل گردید ، کلمه پیشوند BI به مفهوم عدد دو و کلمه پسوند CYCLE به معنى دایره و به عباراتى طوقه است . به هر صورت اولین دوچرخه شناخته شده رسمى در تاریخ این وسیله ((سله ریفر)) نام دارد که از دو طوقه چوبى تشکیل شده و با استفاده از پاها در حالتى شبیه به راه رفتن این وسیله را به طرف جلو و عقب هدایت مى کرده اند . رسما در سال ۱۶۹۰ (سیوارک) فرانسوى لقب اسب چوبى به این وسیله بدون چرخ را داد و تا سال ۱۷۹۰ وسیله مذکور چوبى را به اشکال مختلفى همچون مار ، اسب ، و … مى ساختند که وسیله اى بود مورد توجه کودکان و به عنوان ابزارى براى بازى مورد استفاده آنان قرار مى گرفت . اسبهاى چوبى در فرانسه تکامل بیشترى یافتند ، به نحوى که با پا به زمین زدن و حالت مشابه راه رفتن سرعت حرکتى این وسیله در سطوح افقى و سراشیبى تا ۵ کیلومتر در ساعت ثبت (سله ریفر) شده است . این تکه چوب افقى در اشکال نختلف در آن زمان مورد توجه اهالى پاریس واقع نگردید و استقبال شایسته اى از این وسیله براى براى سنین بزرگسال در فرانسه ذکر نشده است .
تاریخچه تکاملى و تکمیل دوچرخه را بر اساس تغییر این وسیله در زیر مشاهده مى فرمائید:
۱۸۱۶: در این سال فردى آلمانى به نام «وندریز» فرمان را به «سله ریفر» اضافه نمود ولى کماکان با استفاده از حرکت پاها بر روى زمین ، حرکت آن امکان پذیر بوده است ( سرعت به ۱۵ کیلومتر رسید).
۱۸۱۷: در این سال دوچرخه کامل ترى توسط «براون فون دریاس» از شهر کالسروهه ساخته شد، که داراى یک زین کوچک بود.«دنیس جانسون» یکى از دوچرخه هاى فون دریاس را باخود به کشور انگلستان برد تا نمونه هایى از روى آن ساخته و یا آن را تکمیل تر نماید. در این شرایط و در کنار این هدف ، او اقدام به برگزارى کلاس هاى آموزشى براى استفاده از این وسیله نمود و مشتاقان زیادى براى فراگیرى این فن به او مراجعه کردند . کم کم در کشور انگلستان دوچرخه و دوچرخه سوارى بعنوان یک سرگرمى محبوب و متداول و جذاب رواج یافت .
۱۸۱۸: یک فرانسوى به نام «بارون ساوربرن» دوچرخه دیگرى را طراحى کرده و ساخت . چرخ جلویى این دوچرخه ، بسیار بزرگ و چرخ عقبى آن کوچک بود و در این شرایط به چرخ جلویى و بزرگ یک طناب حلقوى به صورت دایره واربسته شده بود که باکشیدن آن با دست چرخ جلو به حرکت در مى آمد و وسیله حرکت مى کرد . این نوآورى ، وسیله مذکور را براى دوچرخه سواران به صورت یک مهارت در آورد به نحوى که بند بازان در سیرک از این وسیله بعنوان ابزارى تفریحى و سرگرم کننده براى مردم استفاده نمودند .
۱۸۲۱: «لوییس گوهبر» دوچرخه دیگرى را مشابه با دوچرخه ساوربرن ساخت اما به جاى طناب از وسیله اى مشابه با زنجیر دوچرخه هاى امروزى استفاده نمود و این کار موجب شد تا حرکت دوچرخه تسهیل گردد.
۱۸۳۴: یک آهنگر اسکاتلندى به نام «مک میلان» به دوچرخه هاى موجود پنجه رکاب ابتدایى را اضافه کرد تا دیگر احتیاجى به فشار پا بر روى زمین نباشد . او در طى ۵ سال ، کار جدى بر روى این وسیله در اشکال ویژه اى همانند کالسکه براى استفاده در مزارع و به جاى اسب انجام داد.
دوچرخه مک میلان امروزه در موزه شهر لندن در معرض دید همگان قرار دارد.
۱۸۳۹: اسکاتلندى دیگرى به نام «کیرک پاتریک» دوچرخه رکابدار را به شکل کامل ترى تهیه و در دسترس مردم قرار داد .
۱۸۶۰: کارخانه دار فرانسوى به نام «پیرمیشو» مهندس جوانى را به نام «پیرلالمنت» براى تغییر در ساختار دوچرخه استخدام نمود. او قسمت هایى از دوچرخه را که از چوب ساخته شده بود با لوله هاى آهنى تعویض کرده و بخش خارجى چرخ هاى چوبى را با نوارهاى لاستیکى ضخیم پوشانید .
۱۸۶۱: دوچرخه ساخته شده پیرمیشو به نام «ولوسپیدیا ولوسى پتل» معروف گردید. هر چند این وسیله قدیمى نسبت به دوچرخه هاى امروزى وسیله راحتى نبود اما اولین دوچرخه ترمز دار در دوران خود محسوب مى شد ولى از زنجیر و دنده در دوچرخه هاى آن زمان گزارشى ثبت نگردیده است .
۱۸۶۲: دوچرخه ولوسى پتل ساخت پیرمیشو و پیرلالمنت مورد توجه آمریکائیان واقع شد ، لذا نمونه انتقال یافته به آمریکا را «بون شیکر» نامگذارى کردند . رکاب این دوچرخه بر روى چرخ جلویى که بزرگ بود استقرار یافته و عامل حرکت محسوب مى شد.
۱۸۶۷: در این سال هنوز طوقه جلو بزرگ تر از طوقه عقب بود و پدال و رکاب به صورت ثابت در چرخ جلو تعبیه شده بودند. طوقه هاى چوبى را در این زمان با طوقه هاى آهنى تعویض کردند لذا وزن دوچرخه ، در حدود ۵۰ کیلوگرم گردید. نام این دوچرخه جدید «پنى فارتنیک» لقب یافت .
۱۸۶۹: در این سال اولین مسابقه رسمى در تاریخ دوچرخه سوارى و به مسافت ۳۴ کیلومتر از شهر پاریس تا وروان با ۳۳۳ شرکت کننده تدارک دیده شد . شرکت کنندگان برتر قادر شدند با دوچرخه هاى جدید ، مسافت مذکور را ۳ ساعت و ۹ دقیقه طى کنند . اما قبل از آن مسابقه دیگرى در انگلستان به نام «هندون» درسال ۱۸۶۸ نیز ثبت شده است .
۱۸۷۰ : هنوز تغییر چشمگیرى در تکامل دوچرخه روى نداده است. چرخ جلو بزرگ و چرخ عقب هنوز خیلى کوچک مى باشد و براى تسهیل استفاده کنندگان از این وسیله پله کوچکى را درست در بالاى چرخ عقب تا زین طراحى نموده اند . بهترین زمان ثبت شده در این سال ۳۰ کیلومتر در ساعت اعلام و ثبت شده است .
۱۸۷۱: یک انگلیسى به نام «جیمز استانلى» دوچرخه اى شبیه به «بون شیکر» ساخت که داراى یک پدال در چرخ بزرگ جلو بود ولى کماکان هنوز چرخ عقب این وسیله کوچک است.
۱۸۷۳: «هارى لاوسون» بر اساس الهام از نقاشى هاى «لئوناردو داوینچى» چیزى شبیه به زنجیر را براى دوچرخه طراحى نمود و براى اولین بار نخستین دوچرخه زنجیردار به بازار آمد. زنجیر این چرخ به طوقه عقب وصل مى شد و با گردش آن توسط فشار پا ، دوچرخه را به حرکت در مى آورد اما هنوز لاستیک هاى آن توپر بودند. این دوچرخه هم اکنون در موزه میلان ایتالیا موجود است.
۱۸۷۶: «اف .ال.دادز» از دانشگاه کمبریج لندن، دوچرخه دیگرى را ساخت که سرعت متوسط ۲۵ کیلومتر در ساعت را به نام خود ثبت داشته است و در این زمان رکورد رسمى دوچرخه سوارى از این وسیله گرفته شد.
۱۸۷۹: ابداع دیگرى توسط «باب توماس» در جهت افزایش سرعت دوچرخه انجام گردید. او در مرکز چرخ ها وسیله اى مشابه با بلبرینگ هاى امروزى قرار داد تا دوچرخه او ، از سرعت بالاترى برخوردار گردد.
۱۸۸۱: در دهه ۱۸۸۰ دوچرخه هاى زنجیردار با اتصال به مرکز چرخ عقب و با بلبرینگ به بازار آمد، تولید اینگونه دوچرخه ها، در سال ۱۸۸۱ توسط یک کارخانه چرخ خیاطى به صورت سریال انجام گردید. این کارخانه چرخ خیاطى چرخ عقب و چرخ جلو را به یک اندازه طراحى کرد و انقلابى را در این وسیله ایجاد نمود.
۱۸۸۵: رسماً تولید دوچرخه در کشورهاى مختلف آغاز گردید و «پنى فارتینگ» ۵۰ کیلوگرمى با کاهش وزنى در حدود ۱۰ کیلوگرم هنوز هم مورد توجه همگان قرار داشت . سرعت این دوچرخه به صورت متوسط ۱۹ کیلومتر در ساعت ثبت شده است . همچنین در سال ۱۸۸۵ اولین مسابقه قهرمانى در ایتالیا به مسافت ۱۶۰ کیلومتر در شهر میلان برگزار گردید.
۱۸۸۸: شرکت « دانلوپ» لاستیک هاى هوادار را به بازار عرضه نمود که عمر آن در حدود ۵۰۰۰ کیلومتر اعلام گردید. در پایان همین سال نیز یک گروهبان به نام «بلفاست» براى کمپانى دانلوپ ، لاستیک هاى تویى و رویى را همانند لاستیک هاى امروزى ساخت . نمونه هاى لاستیک اولیه شرکت دانلوپ هنوز هم در موزه «ادینبور» در شهر لندن در معرض دید همگان قرار دارد.
۱۸۹۲: رسماً خودرو و زنجیر فرمان مشخص ، زین مناسب و طوقه به دوچرخه اضافه گردید اما هنوز هم کماکان قطر طوقه جلویى کمى بزرگ تر از قطر طوقه عقب بوده است . در سال ۱۸۹۲IOC در شهر لندن و با عضویت چندین کشور اروپائى و آمریکایى ایجاد و اولین تشکل هاى دوچرخه سوارى شکل گرفت .
۱۸۹۵: بر اساس ارزیابى هاى انجام شده در این سال از هر ۲۷ نفر آمریکایى یک نفر داراى دوچرخه بوده و قیمت این وسیله در یک قرن پیش با قیمت خرید یک اسب خوب برابرى مى کرده است. درسال ۱۸۹۶ با شروع اولین دوره بازى هاى ورزشى المپیک ، رشته دوچرخه سوارى نیز به عنوان یکى از رشته هاى ورزشى مستقل و پرطرفدار آن روز ، به جمع رشته هاى ورزشى افزوده و به شکل رقابتى اجرا گردید.
اولین مسابقه جهانى
۱۹۰۱: در ۱۶ ماه مه سال ۱۹۰۱ با حضور ۲۰ هزار تماشاگر مسابقات دوچرخه سوارى جهان برگزار و «ژالکن» از فرانسه مقام اول و «میجر تیلور» سیاه پوست مقام دوم را کسب نمود.
۱۹۰۴: دومین دوره مسابقات دوچرخه سوارى جهانى در این سال برگزار و ۶۰ دوچرخه سوار د رچند مرحله به مسافت ۳۸۹۰ کیلومتر به رقابت پرداختند در این مسابقه که به دلیل درگیرى دوچرخه سواران با هم تیراندازى هوایى توسط پلیس انجام شد « موریس گارن » مقام اول را کسب کرد .
اولین مسابقه تور دور فرانسه
۱۹۰۳: اولین دوره مسابقات دوچرخه سوارى دور فرانسه به پیشنهاد روزنامه «اتوپاریس» به مسافت طولانى و در چند مرحله شکل گرفت ، کلیه دوچرخه سواران زبده از نقاط مختلف جهان در آن شرکت کردند . این مسابقه در چند مرحله با ۶۰ دوچرخه سوار آغاز و در پایان۲۱ دوچرخه سوار به خط پایان رسیدند و «موریس گارن» مسافت ۲۴۲۸ کیلومتر را در ۹۴ ساعت و ۳۳ دقیقه به اتمام رسانید .
از سال ۱۹۰۴ به بعد هر ساله مسابقه تور دور فرانسه با مسافت بیشتر و کیفیت بالاتر در زمان معین انجام گردید.
براى مثال در سال ۱۹۰۳ (اولین دوره ) مسافت مسابقه ۲۴۲۸ کیلومتر و از آن سال به بعد روند روبه افزایش مسافت مسابقه ادامه داشت تا این که در سال ۱۹۲۶ مسافت تور دور فرانسه به ۵۷۴۵ کیلومتر رسید و از آن سال به بعد سعى شد مسافت مسابقه بین ۴۰۰۰ تا ۴۸۰۰ کیلومتر حفظ شود تا این که در سال ۱۹۷۹ مسافت مسابقه به کمتر از ۴۰۰۰ کیلومتر و در سال ۲۰۰۳ این مسافت به ۳۳۷۰ کیلومتر تقلیل یافت . لازم به ذکر است این مسابقه به استثناى سال هاى ۱۹۱۸-۱۹۱۵ و همچنین ۱۹۴۶-۱۹۴۰ در بقیه سالها انجام و در سال ۲۰۰۳ با قهرمانى « لانس آرمسترانگ » پایان پذیرفت .
تاکنون ۵ نفر به اسامى : ژاک آنکیتل ، هینالت ، ایدوران ، ادى مرکس و لانس آرمسترانگ توانسته اند ۵ بار قهرمان تور مذکور شوند.
۱۹۰۵: سومین دوره مسابقات تور دورفرانس با حضور ۶۰ دوچرخه سوار با اضافه کردن مسیر کوهستانى آلپ به مسابقات در سال ۱۹۰۵ برگزار گردید که در پایان حدود۲۴ دوچرخه سوار به خط پایان رسیدند . «لویى تروسیله» معروف به «تروترو» در این مسابقات به مقام اول رسید.
۱۹۰۶:چهارمین دوره مسابقات تور فرانسه به مسافت ۴۴۵۰ کیلومتر برگزار و «رندپوتیر» مقام اول را کسب نمود.
رشته های مسابقات دوچرخه سواری
الف: پیست :
 ۲۰۰ متر Sprint
 المپیک اسپرینت در پیست
 یک کیلومتر انفرادى
 چهار کیلومتر تعقیبى
 چهار کیلومتر تعقیبى تیمى
 اسکراش
 دورامتیازى
 حذفى
 مدیسیون
 کایرین
ب : جاده
 ۱۰۰ کیلومتر تایم تریل تیمى
 استقامت جاده
 ۴۰-۲۰ کیلومتر تایم تریل انفرادى
رشته های کوهستان
۱- دان هیل
۲- کراس کانتری X.C
تاریخچه فدراسیون
فدراسیون دوچرخه سوارى ایران در سال ۱۳۲۶ به ریاست استاد ایزدپناه تشکیل گردید و در زمان اسد بهادر به اوج شکوفائى خود رسید.
دوچرخه سوارانى که آغاز گر مسابقات دوچرخه سوارى بوده اند عبارتند از آقاغفار، نادر خانى ، امین سرور، گل طلب ، مزلقانى ، چیذرى ، طلاکش و ابراهیمى .